Snofroe

Kalkstenen beeld van Snofroe.
Grand Egyptian Museum, Caïro.

Snofroe was de eerste vorst van de vierde dynastie en was waarschijnlijk de zoon van Hoeni en zijn vrouw Meresanch. Vanaf de tijd van Snofroe worden de Gouden Horusnaam en de Troonnaam in een cartouche een vast onderdeel van de titulatuur van de farao. De Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, vormt in deze dynastie nog geen onderdeel van de titulatuur.

Snofroe liet tenminste drie piramides bouwen. Lees meer hierover op onze website kemet.nl
Een vierde piramide, vlakbij Seila in de Fajoem, kan volgens egyptoloog Miroslav Verner ook aan hem worden toegewezen. Vanwege het gebruik van in totaal 3,7 miljoen kubieke meter steen voor deze piramides, kan Snofroe worden gezien als de grootste piramidebouwer uit de geschiedenis.

Snofroe trouwde met zijn halfzus Hetepheres I en ze kregen vele kinderen, waarvan Choefoe en Rahotep de bekendste zonen zijn.

Onder zijn voorganger Hoeni was het centrale gezag over Egypte tot volle wasdom gekomen en Snofroe profiteerde daarvan. Vanuit zijn paleiscomplex in Memfis stelde hij vele ambtenaren aan die leiding gaven aan- en toezicht hielden op staatszaken zoals de schatkist, het leger, de graanvoorraden en de publieke werken.

Fragment van de
Palermo steen.
Museo Archeologico,
Palermo.

Hij voerde campagne tegen Libische nomaden om ze weg te houden uit de rijke Nijldelta. De behoefte aan schatten, grondstoffen en werklieden voor de bouw van zijn piramiden was zo groot, dat de reguliere handel met buurland Nubië niet meer voldeed. Dus werd Nubië slachtoffer van een aantal strooptochten die Snofroe liet uitvoeren.
De steen van Palermo beschrijft de Nubische strooptocht die Snofroe (rood omlijnd op de afbeelding) liet uitvoeren. Daarbij werden 7.000 mannen en vrouwen (groen omlijnd) gevangen genomen en werd 20.000 stuks vee (geel omlijnd) buitgemaakt.

In zijn rode piramide in Dasjoer zijn verkoolde menselijke resten gevonden, maar die blijken na onderzoek niet van Snofroe te zijn. Zijn mummie is dus nog niet gevonden, maar waarschijnlijk is hij ooit begraven in zijn rode piramide of zijn knikpiramide.

Foto Snofroe: Huub Pragt
Foto Palermo: CvZ, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, bewerkt

Scheidingslijn.

Regering: 2613 - 2589 v.Chr.
Graf: Rode piramide      of knikpiramide
Mummie: onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Neb Maät
Vertaling: De heer van Maät.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Uitspraak: Neb Maät
Vertaling: De heer van Maät.

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Uitspraak: Bik neboe
Vertaling: Gouden valk.

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Seneferoe
Vertaling: De vervolmaakte.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de koning van Opper- en Neder-Egypte. Vaak wordt in deze naam, die de koning vanaf zijn troonsbestijging aanneemt, de zonnegod Ra genoemd.

Scheidingslijn.

Hoeni

Granieten kopje, waarschijnlijk Hoeni.
Brooklyn Museum, New York.

Hoeni was de 5de en laatste vorst van de derde dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Dat Hoeni de laatste vorst van deze dynastie was, blijkt uit een passage op de papyrus Prisse met instructies van ambtenaar Kagemni die diende onder farao Snofroe.
Te lezen is: "Toen stierf de persoon van de duale koning Hoeni en de persoon van de duale koning Snofroe stond op als koning."

De meeste inscripties die gevonden zijn, tonen zijn troonnaam zonder cartouche:
De eerste drie tekens werden in het Nieuwe Rijk gebruikt voor het woord koning. Het laatste teken geeft een h-klank weer. Dat leidde ertoe dat latere schrijvers in de Ramessidentijd een paar aannames maakten bij het noteren van zijn naam op hun koningslijsten:

1- Ze zagen het - teken als een afkorting van de klankcombinatie hoei, dat slaan betekent. Dat werkwoord determineerden ze met het hiëroglief van een man met een slaande stok. Dat zien we ook terug in de Turijnse koningslijst.

Blijkbaar werd vanaf de 19e dynastie zijn naam aangevuld met de klankcombinatie ny, dat afwijzen betekent. Zijn naam werd en wordt daarom nog steeds uitgesproken als Hoeni, met de waarschijnlijke betekenis Die slaat en afwijst.

2- Ze zagen de eerste drie tekens onterecht als de verkorte schrijfwijze van nesoe-bity en lieten deze dus weg in zijn troonnaam.

Kom met de troontitel en -naam van Hoeni.

Een kom gevonden in 2007 in tombe AS54 in Aboesir toont van rechts naar links zijn troontitel en -naam. Dit betekent dat in zijn naam wel degelijk het woord koning voorkomt. Zijn naam zou dan mogelijk geklonken hebben als nesoe hoe-ny, wat betekent de koning die slaat en afwijst.

De egyptoloog Ludwig Borghardt suggereerde in 1909 in een artikel over Hoeni al dat zijn naam eigenlijk als Hoe geschreven moet worden. Dit blijkt ook uit de Turijnse koninglijst, volgens deze afbeelding in het artikel van Borghardt:
Het hiëroglief geeft een oe-klank weer. Als de slaande man wordt weggelaten, staat er Hoe.

Er zijn vele kandidaten voor de graftombe van Hoeni. De kleine trappenpiramide op het eiland Elefantine zou de tombe van Hoeni kunnen zijn. De Franse archeoloog Joseph Gautier vond in 1909 in de omgeving een granieten object met daarop de troonnaam van Hoeni. Daarop wordt hij echter als bouwer van een fort genoemd, niet als bouwer van een pyramide.

Daarnaast is ook tombe AS54 In Aboesir een kandidaat, evenals de zogenaamde Brick Pyramid bij Aboe Roasj en de restanten van verschillende kleine trappenpiramiden in el-Koela, Abydos en Zawiyet el-Maytin.

Het artikel van Miroslav Barta met daarin de afbeelding van de kom kunt u hier downloaden.

Foto kopje: Brooklyn Museum
Foto kom: Czech Institute of Egyptology, M. Bárta

Scheidingslijn.

Regering: 2637 - 2613 v.Chr.
Graf: Onbekend
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Qa hedjet
Vertaling: Wiens witte kroon hoog is.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Nesoe h(oe-ny)
Vertaling: De koning die slaat en afwijst.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.

Chaba

Detail diorieten kom met de
Horusnaam van Chaba.
Petrie Museum, London.

Chaba was waarschijnlijk de 4de vorst van de derde dynastie, hoewel er ook aanwijzingen zijn dat hij de 5de en laatste vorst geweest zou kunnen zijn. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Over zijn regering is niets bekend. Zijn troonnaam is onbekend, hoewel sommige onderzoekers hem foutief Sedjes noemen.
Maar net als Hoedjefa betekent dat iets als ‘missend’.
In de Ramessidentijd stelden schrijvers koningslijsten op uit de toen al ver teruggaande historie. Namen die verloren waren gegaan of onleesbaar waren werden genoteerd als Hoedjefa of Sedjes en soms zelfs in cartouches geschreven. Dat verklaart de verwarring die vanaf de 19de eeuw ontstond toen men deze lijsten ging ontcijferen.

De Gouden Horustitel van Chaba is voor zover nu bekend de eerste die met een valk boven een goudkraag werd geschreven.
Een kleifragment in het Petrie Museum in London toont zowel zijn Horusnaam (eerste en derde kolom) en zijn Gouden Horusnaam: in de tweede kolom is onder zijn Gouden Horustitel een tekst te zien die naar mening van de auteur gelezen zou kunnen worden als ‘Het wordt gedaan, wat hij zegt.’

De zogenaamde Lagenpiramide bij Zawijet el-Aryan kan waarschijnlijk aan Chaba worden toegeschreven, hoewel er geen inscripties van hem in deze piramide zijn gevonden. Dat leidt men echter af uit de vele steenfragmenten met daarop zijn Horusnaam die zijn gevonden in een mastaba die zich zo’n 250 meter ten noorden van de piramide bevindt.

Die piramide was oorspronkelijk een trappenpiramide die volgens archeoloog Mark Lehner uit 5 treden bestond en zo’n 42 tot 45 meter hoog was. De piramide werd echter nooit afgebouwd en heeft tegenwoordig een hoogte van ongeveer 17 meter. In de piramide is niets gevonden, zelfs geen sarcofaag. Zijn regeringsduur van 6 jaar is niet meer dan een schatting op basis van de staat van de piramide toen de werkzaamheden werden gestaakt.

Foto: Udimu, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, bewerkt

Scheidingslijn.

Regering: 2643 - 2637 v.Chr.
Graf: Zawijet el-Aryan
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Chaba
Vertaling: De ba-ziel verschijnt.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Uitspraak: iret djed ef
Vertaling: Het wordt gedaan, wat hij zegt.

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Onbekend

Troonnaam

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de koning van Opper- en Neder-Egypte. Vaak wordt in deze naam, die de koning vanaf zijn troonsbestijging aanneemt, de zonnegod Ra genoemd.

Scheidingslijn.

Sanacht

Reliëf met afbeelding Sanacht en
een serech met zijn Horusnaam.
British Museum, Londen.

Sanacht, ook bekend onder zijn troonnaam Nebka, was zeer waarschijnlijk de 3de vorst van de derde dynastie, hoewel daar veel discussie over is.

De koningslijsten van Abydos en Turijn plaatsen hem voor Djoser, dus als eerste farao van de derde dynastie. Maar de bekende egyptoloog Aidan Dodson is in zijn boek First Pharaos uit 2021 stellig. Hij zegt dat op basis van archeologisch bewijs in de tombe van Chasechemoey het duidelijk is dat Sanacht niet voor Djoser geregeerd kan hebben.

In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur. Sanacht was voor zover nu bekend de eerste vorst die zijn troonnaam in een cartouche schreef.

Bij de plaats Beit Challaf in Egypte is een kleifragment gevonden met zijn Horusnaam erop en het onderste deel van de troonnaam Nebka in een cartouche. Het bevindt zich in het Garstang Museum in Liverpool. Ook dat is een indicatie dat Sanacht in het laatste deel van de derde dynastie geregeerd moet hebben.

De locatie van zijn graftombe ligt zeer waarschijnlijk 2.5 km ten noordwesten van de Necropool bij Aboe Roasj, pal ten westen van het centrum van Caïro. Deze locatie wordt aangeduid met El-Deir.

Zijn grafcomplex besloeg 330 bij 70 meter met in het midden een vierkant bouwwerk van ongeveer 20 bij 20 meter. In latere tijden zijn er ook andere bouwwerken boven op het complex gebouwd, maar het centrale bouwwerk was in 1902 nog ongeveer 4 meter hoog.

Er is echter tegenwoordig vrijwel niets van terug te zien: de locatie is deels omgeven door huizen, vegetatie en veel afval van bewoners. De grond is door irrigatiewerkzaamheden verzakt en het complex is al sinds 1931 niet meer archeologisch onderzocht. Er zijn echter nog wel stenen fragmenten terug te vinden.

Foto: Jl FilpoC, Wikimedia Commons CC BY 24.0, bewerkt

Scheidingslijn.

Regering: 2661 - 2643 v.Chr.
Graf: Aboe Rawasj
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Sanechet
Vertaling: De krachtige beschermer.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Neb ka
Vertaling: De heer van de ka-ziel.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de koning van Opper- en Neder-Egypte. Vaak wordt in deze naam, die de koning vanaf zijn troonsbestijging aanneemt, de zonnegod Ra genoemd.

Scheidingslijn.

Sechemchjet

Sechemchjet was de tweede vorst van de 3de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Ivoren tablet met geheel rechts de naam: Djeserty anch.
Egyptisch museum, Caïro.

De troonnaam van Sechemchjet is onzeker. Op de koningslijsten van Sakkara, Abydos en Turijn wordt gesproken over respectievelijk Djeserteti, Teti en Djeser-ty. In de troonnaam hieronder kiezen we voor de Sakkara-variant.

Er zijn voldoende aanwijzingen om Sechemchjet direct na Djoser te plaatsen, hoewel de geschiedschrijver Manetho nog een aantal voorgangers noemt. Die zijn echter allemaal herleidbaar tot vorsten uit de 3de of 2de dynastie.

Het piramidecomplex van Sechemchjet bevindt zich in Sakkara ten zuidwesten van de trappenpiramide van zijn voorganger Djoser. Het oorspronkelijke bouwplan betrof waarschijnlijk een piramide met zeven trappen en een zuidelijke tombe.

Het werk werd echter al vrij snel stilgelegd, waarschijnlijk omdat Sechemchjet na ongeveer zes regeringsjaren overleed. Alleen de eerste acht meter hoge trap van de piramide was op dat moment gereed.

In de ondergrondse grafkamer bevindt zich een vrijstaande albasten sarcofaag, maar een mummie is helaas nooit aangetroffen. En dat terwijl de ingang in de oudheid goed was verborgen en verzegeld en het opgravingsteam in de jaren 50 in de 132 kleine voorraadkamers wel allerlei grafgiften heeft gevonden.

Hieronder bevonden zich honderden potten, een collectie van 21 armbanden, diverse voorwerpen van goud en faience en een cosmetica-doosje in de vorm van een schelp.

Egyptoloog Aidan Dodson noemt dit een 'obscuur mysterie' dat vermoedelijk niet opgelost zal worden. In de zuidelijke tombe is wel een houten kist met een mummie van een kind aangetroffen. Met een leeftijd van tussen de 18 en 24 maanden is het onwaarschijnlijk dat dit Sechemchjet betreft. Misschien was het een kind van hem.

Over de Nebtynaam bestaat discussie. Enerzijds wordt in diverse bronnen zoals Von Beckerath en Baker de naam nebty Djeserty (anch) genoemd, waarbij aangenomen wordt dat nebty de titel is. Ook op het hierboven getoonde ivoren tablet, dat in zijn piramide werd gevonden, is de naam Djeserty-anch te zien. Maar het lijkt erop dat Nebty Djeserty anch de naam is van zijn echtgenote.

Een kleitablet gevonden op het eiland Elefantine toont de nebtynaam Hetep ren, wat betekent: (De beide meesteressen) zijn tevreden met zijn naam. Deze naam staat naast zijn Horusnaam en het lijkt er daarom op dat dit zijn echte nebtynaam is.

Foto: Guan R. Lazaro, Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Scheidingslijn.

Regering: 2667 - 2661 v.Chr.
Graf: Sakkara
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Sechemchjet
Vertaling: Wiens lichaam machtig is.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Uitspraak: Hetep ren
Vertaling: (De beide meesteressen) zijn tevreden met zijn naam.

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Djeser-teti
Vertaling: Teti is heilig.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de koning van Opper- en Neder-Egypte. Vaak wordt in deze naam, die de koning vanaf zijn troonsbestijging aanneemt, de zonnegod Ra genoemd.

Scheidingslijn.

Chasechemoey

Beeld van Chasechemoey,
Ashmolean Museum, Oxford.

Chasechemoey was de negende en laatste vorst van de 2de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Van alle vorsten van de 2de dynastie, is over Chasechemoey het meeste bekend. Diverse inscripties spreken over strijd die hij in zowel het noorden als het zuiden voerde.

Aan het begin van zijn regeerperiode adopteerde hij de Horusnaam Chasechem. Dat betekent: De krachtige is verschenen. Later voegde hij het Seth-symbool toe aan zijn Serech en veranderde hij zijn naam in de duale vorm Chasechemoey: De beide krachtigen zijn verschenen, met het epitheton Neboey hetep im-ef, dat betekent: De beide heren zijn tevreden over hem.

Hiermee gaf hij aan dat hij, na een periode van onrust, de beide landen had verenigd en weer rust en voorspoed bracht. Daarmee legde hij de basis voor een bloeiperiode, waaronder de bouw van de trappenpiramide van zijn zoon Djoser. Op de koningslijst van Abydos is zijn troonnaam Djadjay, maar de lijsten van Saqqara en Turijn geven Beb(t)y.

Chasechemoey bouwde een voor die tijd indrukwekkend grafmonument in zowel Hiërakonpolis als Abydos. Waarom hij er twee liet bouwen, is onbekend. Pas laat in zijn regeerperiode was de hereniging van Egypte een feit en kwam Umm El-Kab bij Abydos in het zuiden weer in beeld als locatie voor wat uiteindelijk zijn laatste rustplaats werd.

Foto: Huub Pragt

Scheidingslijn.

Regering: .... - .... v.Chr.
Graf: Abydos
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Cha sechem
Vertaling: De machtige is verschenen.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Uitspraak: Cha sechemoey neboe chjet sen
Vertaling: De beide machtigen zijn verschenen, de gouden van hun lichamen.

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Djadjay
Vertaling: Hoofdman

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.

Neferkasokar

Detail van de koningslijst van Sakkara.
Rechts de cartouche met de naam
Neferkasokar, naast die van Seneb
en Neferkara.

Neferkasokar was de achtste vorst van de 2de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Deze vorst wordt genoemd op de koningslijst van Sakkara en de Turijn Canon, maar niet op de koningslijst van Abydos. Er is tot op heden geen enkel voorwerp uit de periode van de 2de dynastie met zijn naam erop gevonden.

Een spekstenen zegel van onbekende oorsprong met zijn naam erop dateert men enige tijd na de 2de dynastie, maar sommigen betwisten de echtheid van dit zegel. Vermoedelijk was Neferkasokar een vorst die kort regeerde in een deel van Egypte tijdens een periode van onrust en verdeeldheid. De egyptoloog Aidan Dodson suggereert in 2021 dat Neferkasokar en Peribsen dezelfde persoon zouden kunnen zijn.

Zelfs in de 2de eeuw n.Chr. wordt Neferkasokar genoemd in een Demotische verhandeling waarin wordt beschreven dat hij, tijdens een periode van zeven jaar hongersnood, tempels in het hele land restaureerde. Dit doet sterk denken aan de hongersnood stèle die in de Ptolemaeën Tijd door priesters is opgesteld als propaganda voor farao Djoser uit de 3de dynastie.

Het lijkt erop dat men duizenden jaren later dit soort verhandelingen toeschreef aan verschillende vorsten uit de eerste dynastieën omdat toen de exacte tijd van deze hongersnood periode niet meer bekend was, maar sommige namen van vorsten nog wel. Die lijkt men dan gewoon toegeschreven te hebben aan die periode.

Scheidingslijn.

Regering: .... - .... v.Chr.
Graf: Onbekend
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Onbekend

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.


Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Neferkasokar
Vertaling: De ka-ziel van Sokar is perfect.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.

Neferkara

Detail van de koningslijst van Sakkara.
In het midden de cartouche met de
troonnaam Neferkara, tussen
die van Seneb en Neferkasokar.

Neferkara was de zevende vorst van de 2de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Er is discussie over zijn plaats in de chronologie. Sommigen plaatsen hem aan het einde van de eerste dynastie. Bekende egyptologen zoals Ryholt en Dodson plaatsen hem in de tweede helft van de 2de dynastie en stellen hem gelijk aan Sneferka. Zij stellen dat zijn oorspronkelijke naam Sneferka was, maar door latere geschiedschrijvers is verbasterd tot Neferkara.

Die latere geschiedschrijvers vervingen meer dan eens de S-klank aan het begin door het Ra-hiëroglief, hoewel dat symbool in de Vroeg-dynastieke Periode nog geen goddelijke betekenis had. Omdat in latere tijden de namen van goden uit respect in het schrift naar voren werden gehaald, maar niet als eerste werden uitgesproken, is zijn latere naam niet Raneferka maar Neferkara.

Scheidingslijn.

Regering: .... - .... v.Chr.
Graf: Onbekend
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Uitspraak: Seneferoeka
Vertaling: Hij die de ka-ziel perfect laat zijn.

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Neferkara
Vertaling: De ka-ziel van Ra is perfect.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.

Sechemib-Peribsen

Stèle met de Sethnaam van Peribsen,
Grand Egyptian Museum, Caïro.

Sechemib-Peribsen was de zesde vorst van de 2de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Peribsen is tot op de dag van vandaag onderwerp van veel speculatie. Hij verplaatste de koninklijke necropool van Abydos weer naar Umm El-Kab, waar de vorsten van de eerste dynastie ook werden begraven. En hij gebruikte de titel Seth in plaats van Horus boven de Serech met zijn Horusnaam. Dat is uniek in de historie van het oude Egypte.

Uit faraonische teksten blijkt dat Seth een vijand van Horus was en de moordenaar van zijn vader Osiris. Lees meer over de Horusnaam en Serech op de pagina Koningsnamen en over Osiris en Seth op onze website www.kemet.nl

Het is zeker niet onwaarschijnlijk dat, gezien de afwijkende Horustitel en het verplaatsen van de necropool naar Umm El-Kab, er een periode van onrust en verdeeldheid was en dat Peribsen alleen over het zuiden van Egypte regeerde.

Ook zijn de meningen verdeeld over of Sechemib en Peribsen twee verschillende vorsten waren. Op dit moment pleiten archeologische vondsten en de mening van enkele vooraanstaande egyptologen zoals Dodson en Shaw, licht in het voordeel van Sechemib-Peribsen als zijnde dezelfde vorst.

Een theorie daarbij is dat hij zijn Horusnaam Sechemib veranderde in de Sethnaam Peribsen. Dat kwam bijvoorbeeld ook voor bij farao Amenhotep IV uit de 18de dynastie die tijdens zijn regering zijn naam veranderde in Achnaton. Maar net zoals vele andere theorieën rondom Peribsen is dit tot op heden slechts speculatie.

Foto: Richard de Jong

Scheidingslijn.

Regering: .... - ..... v.Chr.
Graf: Abydos
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn.

Horusnaam

Uitspraak: Per ib sen
Vertaling:(Voor wie) hun wil is uitgekomen.

Nota bene: op andere koningskaarten laten we de titels weg. Omdat de Seth-titel echter zo uniek is in de titulatuur, wordt deze hierboven als
hiëroglief in rood weergegeven.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Uitspraak: Per ib sen
Vertaling: (Voor wie) hun wil is uitgekomen.

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Per ib sen
Vertaling: (Voor wie) hun wil is uitgekomen.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.

Sened

Detail van een schijndeur in de tombe van priester Sjeri en zijn vrouw. Midden boven in de cartouche de naam van Sened.
Ashmolean Museum, Oxford.

Sened was de vijfde vorst van de 2de dynastie. In deze dynastie vormt de Zoon van Ra-naam, ook wel de Geboortenaam, nog geen onderdeel van de titulatuur.

Over Sened of Senedi is weinig anders bekend dan enkele inscripties, onder andere op een schijndeur in de tombe van priester Sjeri uit de 4de dynastie en op een steen die is hergebruikt in de dodentempel van farao Chafra in Gizeh.

De naam Senedi komt voor op de koningslijsten van Abydos, Sakkara en Turijn. Het kan zijn dat zijn naam tussen de 4de dynastie en de koningslijsten uit het Nieuwe Rijk is verbasterd tot Senedj(i). Die naam betekent 'de angstaanjagende'.

Een eigenaardig feit is dat zijn naam ook voorkomt op de mummiekist van een onbekende vrouw die in 1862/1863 werd gevonden in de necropolis Dra' Aboe el-Naga op de westoever bij Thebe. De kist is gedateerd in de overgangsperiode van de Tweede Tussenperiode en het Nieuwe Rijk.

Op de kist stonden acht cartouches. De eerste cartouche betrof die van Sened, de overige waren van farao's van het Middenrijk tot en met de tijd waarin de kist werd gemaakt. Waarom juist Sened zo'n 1300 jaar later op deze kist wordt genoemd is onbekend en helaas is ook niet bekend waar deze kist zich op dit moment bevindt.

Het graf van Sened is tot op heden niet ontdekt. Hoewel zijn opvolger Peribsen begraven werd bij Oemm el-Qa'ab, is het waarschijnlijker dat het graf van Sened ergens in Sakkara ligt.

Scheidingslijn.

Regering: .... - .... v.Chr.
Graf: Onbekend
Mummie: Onbekend

Scheidingslijn tabel en Horusnaam.

Horusnaam

Onbekend

Horusnaam
De Horusnaam is de oudste naam van een farao. Deze naam wordt ingeleid met de titel Her, wat Horus betekent. De levende koning wordt gelijkgesteld aan Horus, de god met de valkenkop. Als verticale kolommen staan weergegeven, dan wordt de Horusnaam in een 'Serech', de zogenoemde paleisfaçade, geschreven. Daar boven staat de valkgod Horus met of zonder dubbele kroon afgebeeld.

Scheidingslijn.

Beide Meesteressennaam

Onbekend

Beide Meesteressennaam (nebtynaam)
De beide meesteressen zijn de beschermgodinnen van de Egyptische koningskronen. De Beide Meesteressennaam wordt ingeleid met de titel Nebty. Dat betekent De beide meesteressen. Het zijn de giergodin Nechbet uit El-Kab in het zuiden en de slanggodin Wadjet uit Boeto in het noorden.

Scheidingslijn.

Gouden Horusnaam

Onbekend

Gouden Horusnaam
De Gouden Horusnaam wordt ingeleid door de titel Bik-neboe: een Horusvalk boven de hiëroglief voor Goud. Bik-neboe staat daarom voor Gouden Valk, maar de betekenis is onzeker. Net zoals de Beide Meesteressennaam wordt deze naam gewoonlijk niet in een cartouche of Serech geschreven.
De godin Hathor werd ook wel ‘De Gouden’ genoemd.

Scheidingslijn.

Troonnaam

Uitspraak: Sened(i)
Vertaling: Hij die tot het kledingstuk behoort.

Troonnaam (prenomen)
De troonnaam volgt op de eretitel Nesoe-bity, hetgeen letterlijk betekent: Hij die tot de biesplant behoort en die tot de bij behoort. Deze titel wordt vertaald met de Koning van Opper- en Neder-Egypte.

Tijdens de eerste en tweede dynastie wordt als titel bij de troonnaam echter gebruikt. Deze titel wordt uitgesproken als Nesoe en vertalen we als koning. Vanaf de derde tot begin vijfde dynastie wordt zowel Nesoe als Nesoe-bity als titel gebruikt.

Scheidingslijn.